Logo stadsbladbreda.nl


Filmstill uit Linie tot Leven”
Filmstill uit Linie tot Leven”

Het Brabantse deel van de Hollandse Waterlinie in beeld

In een cirkel door Brabant, Utrecht en Gelderland werd tussen 1815 en 1880 de Nieuwe Hollandse Waterlinie gebouwd. Een buffer tussen het economische en politieke hart in de Hollandse Gewesten en de vijand vanuit het zuiden.

BREDA - Het werd een uitgekiend systeem van 43 bouwwerken waaronder forten, sluizen en andere waterwerken. Daarmee kon het land gereguleerd onder water worden gezet. Net diep genoeg zodat de vijand er niet te voet overheen kon en te ondiep voor schepen. En ook nog eens zo dat de boeren gecompenseerd konden worden. "Met afstand de grootste staatsuitgaven ooit, groter dan de Deltawerken", aldus de Bredase documentairemaker Raoul de Zwart. "Er gaan verhalen dat Nederland in Eerste Wereldoorlog neutraal bleef, omdat zelfs toen nog de Waterlinie de vijand afschrok, de linie passeren kostte te veel kracht en moeite. Onzin want de ondertussen uitgevonden brisantgranaat ging moeiteloos door de fortmuren heen." De Zwart maakte over het Brabantse deel van de linie een documentaire in vijf afleveringen samen met cameraman Bob Entrop en dronefilmer René Oudshoorn. Deze is te zien bij Omroep Brabant. De Zwart heeft een zwak voor het naar boven halen van verborgen verhalen. "Ik kende wel schoolplaten uit 1920 met daarop Floris V die de oude Hollandse Waterlinie inspecteert. Dit is de nieuwe, die komt in de boekjes niet voor. Ik wist er niks van dus vele anderen vast ook niet." Zo kwam hij erachter dat de forten in de waterlinie zelfvoorzienend waren. "Er waren grienden om hout te kappen voor brandhout. De omringende meidoorns vormden met hun lange stekels een natuurlijke verdediging. Het dak was waterdoorlatend, het opgevangen regenwater werd gefilterd voor drinkwater." In de documentaire komen vier forten in Brabant terug. Ze liggen op slechts 25 kilometer afstand van elkaar tussen Sleeuwijk, Werkendam en Slot Loevestein. "Dat was nodig omdat hier onvoldoende water was om het land te laten onderlopen. Tegenwoordig verdedigen ze niet meer. Fort Bakkerskil is een Bed and Breakfast, in Fort Altena zit horeca, een derde is een educatie-fort en de laatste is een enclave voor rijke mensen." Linie tot Leven is op vrijdag te zien bij Omroep Brabant.

Rachel van Westen
Reageer als eerste